Hayvancılık

2015 yılı itibarıyla yaklaşık 14,0 milyon baş olan sığır mevcudunun yüzde 41’i kültür melezi sığırdan yaklaşık yüzde 45,6’sı ise saf kültür ırkı sığırdan oluşmaktadır. Yaklaşık 31,5 milyon baş olan koyun mevcudunun yüzde 93’ünü verimi görece düşük olan yerli koyun ırkları oluşturmaktadır. Bu kapsamda, hayvan ıslahı ve nitelikli damızlık sığır elde edilebilmesi amacıyla, 2015 yılında suni tohumlama metoduyla 4,1 milyon baş sığır tohumlanmış olup 2016 yılında 3,9 milyon adet suni tohumlama yapılması hedeflenmiştir. 2011-2015 döneminde damızlık, besilik ve kasaplık olmak üzere yaklaşık toplam 1,4 milyon büyükbaş hayvan ithal edilmiş olup söz konusu ithalatla hayvancılık üretiminde kalite ve üretim yeterliliğinin sağlanması amaçlanmıştır.

Toplam Hayvancılık Üretimi ve Sığır İthalatı

2011 2012 2013 2014 2015
 Sığır Varlığı (Baş) 12 386 337 13 914 912 14 415 257 14 223 109 13 994 071
 -Kültür 4 836 547 5 679 484 5 954 333 6 178 757 6 385 343
 -Melez 5 120 621 5 776 028 6 112 437 6 060 937 5 733 803
 -Yerli 2 429 169 2 459 400 2 348 487 1 983 415 1 874 925
 Koyun Varlığı (Baş) 25 031 565 27 425 233 29 284 247 31 140 244 31 507 934
 -Yerli 23 811 036 25 892 582 27 485 166 29 033 981 29 302 358
 -Merinos 1 220 529 1 532 651 1 799 081 2 106 263 2 205 576
 Keçi Varlığı (Baş) 7 277 953 8 357 286 9 225 548 10 344 936 10 416 166
 Manda Varlığı (Baş) 97 632 107 435 117 591 121 826 133 766
 Süt Üretimi (Ton) 15 056 211 17 401 262 18 223 712 18 630 859 18 654 682
 Et Üretimi (Ton) 776 915 915 844 996 125 1 008 272 1 149 262
 Yumurta Üretimi (Bin Adet) 12 954 686 14 910 774 16 496 751 17 145 389 16 726 332
 Tavuk Eti Üretimi (Ton) 1 613 309 1 723 919 1 758 363 1 894 669 1 909 276
 Bal Üretimi (Ton) 94 245 89 162 94 694 103 525 107 665
 Toplam Canlı Sığır İthalatı 470 796 471 571 193 807 49 714 202 789
     -Damızlık Sığır (Baş) 78 565 48 702 31 873 23 676 48 595
     -Besilik Sığır (Baş) 227 871 228 421 130 897 23 604 154 194
     -Kasaplık Sığır (Baş) 164 360 194 448 28 869 2 434

Kaynak: TÜİK

Suni tohumlama uygulamalarındaki olumlu gelişmeler ve damızlık hayvan ithalatının sürdürülmesi Türkiye’nin sütçü ırk sığır varlığı kompozisyonunda da iyileşmeyi beraberinde getirmiş, toplam sığır varlığı içerisindeki kültür ve kültür melezi hayvan oranı ise yüzde 86 seviyesini korumuştur. Bu durum özellikle süt üretiminde önemli artış sağlamıştır. Süt üretimi 2015 yılında yaklaşık 18,6 milyon ton düzeyinde gerçekleşmiştir. Et ve süt hayvancılığının bağlantılı yapısı dikkate alındığında son yıllarda hızla artan süt üretiminin, et ve süt piyasalarında dönemsel fiyat dalgalanmalarını ve sektördeki darboğazı artırabileceği değerlendirilmektedir.

Kırmızı et üretiminin artırılması amacıyla başta etçi tip sığır yetiştiriciliği ile koyunculuk olmak üzere hayvan sayısının artırılması ve besiciliğin yaygınlaştırılması önemini korumaktadır. Bunun yanı sıra, et tüketimindeki çeşitliliğinin artırılması suretiyle beslenme kalitesinin yükseltilmesi açısından toplumun kanatlı hayvan eti ve balık tüketimine de yönlendirilmesi önemli görülmektedir.

2015 yılında ihracat avantajı da bulunan kanatlı hayvan eti üretimi, bir önceki yıla göre yüzde 0,7 artarak 1,9 milyon ton olarak gerçekleşmiştir. Tavuk yumurtası üretimi ise 2015 yılında yüzde 2,4 azalarak yaklaşık 16,7 milyar adet olmuştur. Kanatlı hayvan eti ve sakatatlarında ihracat geliri 2015 yılında yüzde 32,9 azalmış, Ocak-Ağustos 2016 döneminde ise bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 27,6 azalmıştır. Yumurta ihracatı tutar olarak 2015 yılında yüzde 31,9 azalırken, Ocak-Ağustos 2016 döneminde bu azalış 2015 yılının aynı dönemine göre yüzde 14 olarak gerçekleşmiştir.

Hayvan hastalıkları ve zararlılarının olumsuz etkilerinin azaltılması yönündeki çalışmalarda, hayvancılık işletmeleri bazında koruyucu önlemlerin alınmasına yönelik İşletme Odaklı Koruyucu Hekimlik Sisteminin uygulamaya alınması ve ülke şartlarına uygun aşı, ilaç ve serum üretiminin miktar ve kalitesinin iyileştirilmesi ihtiyaçları devam etmektedir.

2009 yılında GAP Bölgesinde ve 2010 yılında DAP Bölgesinde başlatılan ve 2013/4278 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında birleştirilen hayvancılık yatırımlarına yönelik destek programlarının proje kabulleri 2015 yılında sona ermiştir. Söz konusu program kapsamında 370 proje tamamlanmış olup 117 proje ise devam etmektedir. Ağustos 2016  sonuna kadar bu destek programına 157,3 milyon TL kaynak sağlanmıştır.

Bölgesel düzeyde hayvancılığın geliştirilmesi amacıyla 2014 yılında yayımlanan Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Konya Ovası ve Doğu Karadeniz Projeleri Kapsamındaki İllerde Hayvancılık Yatırımlarının Desteklenmesine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında proje değerlendirme süreci devam etmektedir.

Bölge Kalkınma İdareleri tarafından kendi bölgelerinde hayvancılık potansiyelini değerlendirmeye yönelik canlı hayvan pazarı altyapısının sağlanması, mezbahane yapımı, arı kovanı ve sıvat dağıtımı ile hayvan içme suyu göletleri yapımına öncelik verilmektedir.

Hayvancılık Özel İhtisas Komisyonu Raporu